Úc: Phương pháp mới giúp phát hiện sớm bệnh Alzheimer chỉ trong 18 phút
Phương pháp xét nghiệm mới có thể giúp phát hiện 2 protein amyloid và tau, vốn tích tụ trong não nhiều năm trước khi bệnh khởi phát.
Úc sẽ sớm triển khai phương pháp mới về xét nghiệm máu giúp phát hiện sớm các dấu hiệu sinh học liên quan đến bệnh Alzheimer từ nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ trước khi xuất hiện triệu chứng.
Sydney sẽ trở thành tuyến đầu trong việc phát hiện sớm bệnh Alzheimer với xét nghiệm máu đầu tiên tại Úc có thể cho kết quả chỉ trong vòng 18 phút và xác định những thay đổi liên quan đến bệnh lên đến 20 năm trước khi các triệu chứng xuất hiện.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết xét nghiệm sẽ được triển khai thận trọng và trước mắt chỉ áp dụng cho những người đã có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh.
Xét nghiệm đã được Cơ quan Quản lý Dược phẩm và Thiết bị y tế Úc (TGA) phê duyệt.
Các nghiên cứu lâm sàng tiếp theo sẽ được tiến hành tại Trung tâm đầu ngành châu Á-Thái Bình Dương về chẩn đoán bệnh Alzheimer, vừa mới được Tổng trưởng Y tế Mark Butler khai trương tại thành phố Sydney ngày 30/7.
Trung tâm là dự án hợp tác giữa Viện Nghiên cứu Thần kinh Úc (NeuRA) và tập đoàn Roche (Thụy Sĩ).
Phương pháp xét nghiệm mới có thể giúp phát hiện 2 protein amyloid và tau, vốn tích tụ trong não nhiều năm trước khi bệnh khởi phát. Trước đây, việc chẩn đoán chủ yếu dựa vào chọc dò dịch não tủy hoặc chụp PET, đều là những phương pháp xâm lấn hoặc chi phí cao.
Theo Phó Giáo sư Emma Devenney thuộc NeuRA, phát hiện sớm giúp người bệnh có thời gian chuẩn bị và cân nhắc các liệu pháp điều trị dự phòng. Nếu triển khai thuận lợi, xét nghiệm dự kiến sẽ được cung cấp theo chỉ định của bác sỹ chuyên khoa trên toàn Úc vào cuối năm nay và về lâu dài có thể được chi trả theo chương trình bảo hiểm y tế công.
Mặc dù vậy, bà Devenney lưu ý xét nghiệm chỉ cho biết não đã xuất hiện các protein bất thường liên quan đến Alzheimer (căn bệnh gây suy giảm trí nhớ và sa sút trí tuệ), chứ chưa thể dự đoán chính xác khi nào hoặc liệu người được xét nghiệm có phát bệnh hay không. Vì vậy, việc mở rộng xét nghiệm trong cộng đồng cần được thực hiện một cách thận trọng và có trách nhiệm.
Việc ra mắt xét nghiệm này diễn ra trong bối cảnh Úc đang đối mặt với cuộc khủng hoảng sa sút trí tuệ ngày càng gia tăng. Sa sút trí tuệ là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu quốc gia, ảnh hưởng đến hơn 446.500 người và dự kiến sẽ vượt quá một triệu người vào năm 2065.
Chi phí kinh tế hàng năm đã vượt quá 4,7 tỷ đô la, gây thêm áp lực lên các gia đình, bác sĩ lâm sàng và hệ thống y tế.
Alzheimer là dạng sa sút trí tuệ phổ biến nhất, chiếm từ 60 đến 70% các trường hợp. Tuy nhiên, trên toàn cầu, ước tính có đến 75% người mắc bệnh vẫn chưa được chẩn đoán, thường bỏ lỡ cơ hội tiếp cận điều trị sớm hoặc lập kế hoạch cho tương lai.
Thách thức này thậm chí còn cấp bách hơn ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Mặc dù khu vực này là nơi sinh sống của khoảng 20% dân số thế giới, nhưng dự kiến đến năm 2050, nơi đây sẽ chiếm hơn một nửa gánh nặng bệnh mất trí nhớ toàn cầu. (T/H, VN+)
