Hội thảo về nhân quyền Việt Nam tại Quốc hội Canada lần thứ 5
OTTAWA – Một cuộc hội thảo về nhân quyền Việt Nam đã diễn ra ngày 06/10/2026 tại Quốc hội Canada ở Ottawa, với sự có mặt của nhiều dân biểu liên bang, khách mời và đại diện cộng đồng quan tâm đến tình hình nhân quyền, dân chủ và mối bang giao giữa Canada và Việt Nam.
Cuộc hội thảo mang chủ đề “Việt Nam & Việc Thúc Đẩy Nhân Quyền Trong Một Thế Giới Biến Đổi Nhanh Chóng” với sự hiện diện của các Dân biểu Liên bang Chi Nguyen, Ali Ehsassi, Ziad Aboultaif, Scott Anderson, Fayçal El-Khoury, Judy Sgro, Luật sư Chris MacLeod của Tổ hợp Luật sư Cambridge LLP cùng nhiều đại diện các văn phòng dân biểu và thượng nghị sĩ.
Buổi hội thảo này của Việt Tân được chủ trì bởi Dân biểu Judy Sgro, với diễn giả chính là ông Hoàng Tứ Duy, Tổng Bí thư Đảng Việt Tân. Đây là sự kiện thường niên lần thứ năm được diễn ra trong khuôn viên quốc hội.
Trong phần phát biểu khai mạc, bà Dân biểu Judy Sgro cho rằng những cuộc gặp như vậy là cơ hội để các dân biểu Canada trực tiếp lắng nghe giới vận động, chuyên gia và lãnh đạo cộng đồng về những diễn biến tại Việt Nam cũng như các thách thức trong quan hệ song phương với Việt Nam.
Theo DB Sgro, Việt Nam ngày càng trở thành một đối tác quan trọng của Canada, với quan hệ kinh tế, giáo dục, văn hóa và giao lưu tiếp tục phát triển. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh một mối quan hệ bền chặt không chỉ dựa trên lợi ích chung mà còn cần có những cuộc đối thoại thẳng thắn và mang tính xây dựng về nhân quyền và việc bảo vệ các quyền tự do căn bản.
Ba khuyến nghị về quan hệ Canada–Việt Nam
Trong bài phát biểu chính, ông Hoàng Tứ Duy góp ý về cách Canada có thể mở rộng quan hệ với Việt Nam trong khi vẫn duy trì các giá trị về nhân quyền và dân chủ.
Ông đưa ra ba khuyến nghị. Thứ nhất, Canada cần nhìn nhận đầy đủ đối tác mà mình đang quan hệ, đồng thời phân biệt giữa tiềm năng của đất nước, người dân Việt Nam với bản chất của chính quyền. Trong phần này, ông đề cập đến vấn đề đàn áp xuyên quốc gia, vụ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh tại Đức năm 2017 và trường hợp hai nhà hoạt động Nguyễn Đức Thuận, công dân Na Uy, và Trần Hiệp, công dân Úc, mà ông cho rằng đã bị bắt cóc và đưa từ Campuchia về Việt Nam.
Khuyến nghị thứ hai là Canada cần xác định rõ những “lằn ranh” trong quan hệ song phương. Theo ông Duy, những nguyên tắc này bao gồm bảo vệ công dân Canada trước sự đe dọa hoặc can thiệp của chính phủ nước ngoài, bảo đảm thương mại không đánh đổi quyền lợi của người lao động, quan tâm đến vấn đề tham nhũng và ủng hộ tự do Internet.
Khuyến nghị thứ ba là Canada cần “vừa thực tế, vừa có nguyên tắc.” Ông cho rằng Ottawa không cần chờ đến khi Việt Nam trở thành một quốc gia hoàn toàn tự do và dân chủ mới tăng cường quan hệ, nhưng lợi ích lâu dài của Canada sẽ được phục vụ tốt hơn bởi một Việt Nam tôn trọng nhân quyền, công bằng và phát triển bền vững. Ông cũng đề nghị hai nước thiết lập một cuộc đối thoại nhân quyền thường kỳ với những tiêu chí cụ thể.
Đề cập đến trường hợp hai nhà hoạt động nhân quyền Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp, Tổng Bí thư Việt Tân Hoàng Tứ Duy kêu gọi Canada phối hợp với Na Uy và Úc lên tiếng cho hai nhà hoạt động này, đồng thời cảnh báo về nguy cơ gia tăng của đàn áp xuyên quốc gia nếu vấn đề này không được ngăn chặn. Ông kết thúc bài phát biểu bằng thông điệp: “Đa dạng hóa nguồn cung ứng không đồng nghĩa với việc đa dạng hóa các nguyên tắc.”
Quan ngại về sự an toàn của người Canada gốc Việt
Phát biểu tại hội thảo, Luật sư Chris MacLeod tập trung vào pháp quyền, sự an toàn của công dân Canada và nguy cơ can thiệp từ các chính phủ nước ngoài.
Ông cho rằng việc mở rộng đối thoại và thương mại cần đi đôi với một môi trường pháp lý dựa trên luật lệ, đặc biệt đối với doanh nghiệp và các tranh chấp thương mại. Đồng thời, ông nhấn mạnh Canada cần thể hiện thái độ không khoan nhượng đối với bất kỳ nỗ lực nào từ bên ngoài nhằm đe dọa, cản trở hoặc ngăn chặn quyền tự do thảo luận về những vấn đề xảy ra ở nước ngoài.
Ông MacLeod cũng đặt câu hỏi liệu công dân Canada, đặc biệt là người Canada gốc Việt, có thể đến Việt Nam một cách an toàn sau khi công khai lên tiếng về dân chủ và nhân quyền Việt Nam tại Canada hay không. Theo ông, trong bối cảnh quan hệ Canada – Việt Nam ngày càng sâu rộng, quyền lên tiếng và sự an toàn của những người tham gia các hoạt động nhân quyền phải được bảo đảm.
Sau các bài phát biểu, hội thảo bước vào phần thảo luận và hỏi đáp, với những chia sẻ và góc nhìn từ các dân biểu cùng các tham dự viên. Những vấn đề về nhân quyền và đàn áp xuyên quốc gia được đặc biệt quan tâm từ các tham dự viên.
Như Dân biểu Sgro nhận định về sự hữu ích của những buổi gặp gỡ giữa cộng đồng người Canada gốc Việt với các vị dân cử liên bang và tiểu bang trong lời phát biểu khai mạc, cuộc hội thảo về nhân quyền này sẽ không ngừng ở đây và sẽ được tiếp nối qua các sự kiện tương tự trong tương lai gần. (V/T)
Bảo Long
VIỆT NAM & VIỆC THÚC ĐẨY QUYỀN CON NGƯỜI TRONG MỘT THẾ GIỚI BIẾN ĐỔI NHANH CHÓNG
Phát biểu tại Quốc hội Canada, ngày 6 tháng 10 năm 2026
Ông Hoàng Tứ Duy, Tổng Bí Thư Đảng Việt Tân
Kính thưa quý vị Dân biểu, và các bạn thân mến,
Tôi rất vinh dự được phát biểu trước quý vị hôm nay. Xin chân thành cảm ơn Dân biểu Judy Sgro đã đứng ra tổ chức buổi gặp gỡ này.
Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos đầu năm nay, Thủ tướng Carney đã phát biểu: “Các cường quốc tầm trung như Canada không phải là bất lực. Họ có khả năng xây dựng một trật tự mới thể hiện những giá trị của chúng ta, như tôn trọng quyền con người, phát triển bền vững, tinh thần đoàn kết, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia”.
Chỉ mới hai tuần trước, ông Tô Lâm, lãnh đạo Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, đã có chuyến thăm cấp nhà nước tới Canada, để nâng quan hệ song phương lên thành quan hệ đối tác chiến lược.
Là một người gốc Việt, tôi vui vì Canada nhìn thấy tiềm năng của 100 triệu dân của Việt Nam. Và là người theo dõi những biến động trong quan hệ giữa các nước Bắc Mỹ, tôi hoàn toàn hiểu vì sao Canada muốn đa dạng hóa các mối quan hệ và xây dựng một trật tự mới với các quốc gia có cùng chí hướng.
Như Thủ tướng Carney đã nói: “Chúng tôi tiếp cận thế giới một cách rộng rãi, có chiến lược và với đôi mắt mở to. Chúng tôi đối diện với hiện trạng của thế giới, chứ không ngồi chờ đợi một thế giới như chúng tôi mong ước”.
Trên tinh thần đó, cho phép tôi đưa ra ba kiến nghị về cách một cường quốc tầm trung dân chủ như Canada có thể quan hệ với một cường quốc tầm trung không-mấy-dân-chủ như Việt Nam.
Khuyến nghị đầu tiên là phải tỉnh táo nhìn rõ mình đang quan hệ với ai.
Vâng, Việt Nam có thời tiết tuyệt vời, những bãi biển đẹp, thực phẩm thơm ngon, con người thân thiện và tiềm năng kinh tế to lớn. Tất cả những điều đó đều đúng về đất nước Việt Nam. Nhưng chúng ta cần phân biệt đất nước với chế độ. Vậy hãy nói về ông Tô Lâm, người vừa mới đến đây.
Giống như ông Tập Cận Bình, ông Tô Lâm vừa là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản vừa là Chủ tịch nước. Và giống như ông Vladimir Putin, ông Tô Lâm từng đứng đầu bộ máy an ninh trước khi trở thành lãnh đạo tối cao.
Suốt tám năm làm Bộ trưởng Bộ Công an, ông đã trực tiếp chỉ đạo một chiến dịch đàn áp khắc nghiệt chưa từng có đối với những người bất đồng chính kiến ôn hòa. Ông cũng liên can trực tiếp đến một trong những hành vi đàn áp xuyên quốc gia trắng trợn nhất ở Châu Âu. Năm 2017, một cựu quan chức Việt Nam đang xin tỵ nạn tại Đức đã bị bắt cóc tại một công viên ở Berlin, rồi bị lén đưa qua Slovakia, Moscow để đưa về Việt Nam.
Một tuần trước khi ông Tô Lâm tới Ottawa, hai chiến hữu của tôi, Nguyễn Đức Thuận và Trần Hiệp, đã bị bắt cóc ở Campuchia và bị cưỡng ép đưa về Việt Nam. Họ hiện phải đối mặt với các cáo buộc về tội khủng bố và sử dụng giấy tờ giả để nhập cảnh vào một quốc gia mà họ hoàn toàn không có ý định đi vào.
Thật chẳng khác gì tiểu thuyết của Orwell. Hai anh là những người hoạt động nhân quyền lâu năm, sang Campuchia để gặp gỡ các nhà hoạt động khác. Anh Thuận là công dân Na Uy. Anh Hiệp là công dân Úc.
Việc bắt cóc các nhà hoạt động nhân quyền bên ngoài biên giới Việt Nam nói lên điều gì về mức độ tôn trọng của Hà Nội đối với quyền con người, chủ quyền và sự toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia? Khi quan hệ với Việt Nam, xin quý vị hãy nhìn xa hơn những tiêu đề báo chí về kinh tế.
Khuyến nghị thứ hai là hãy vạch ra những lằn ranh rõ ràng về những giá trị mà Canada bảo vệ.
Tất nhiên, việc xác định các giá trị của mình là việc của các nhà ngoại giao và dân biểu Canada. Nhưng nếu được phép, tôi xin gợi ý vài nguyên tắc chính.
Đầu tiên là bảo vệ công dân Canada. Chẳng hạn, một người Canada đi qua Campuchia, hay bất cứ nơi nào khác, tuyệt đối không thể trở thành mục tiêu bị bắt cóc. Người Canada, nhất là những người gốc Việt, tuyệt đối không thể bị một chính phủ nước ngoài kiểm duyệt hoặc nhắm mục tiêu vì quan điểm chính trị của họ.
Thứ hai, bảo đảm thương mại không đi liền với việc hy sinh quyền lợi của người lao động, ở cả hai quốc gia. Việc hỗ trợ các tiêu chuẩn lao động và quyền của người lao động ở Việt Nam giúp bảo đảm thương mại của Canada không được xây dựng dựa trên sự bóc lột người lao động.
Thứ ba là không coi nhẹ vấn đề tham nhũng. Đó không phải là một chi phí kinh doanh vô hại. Theo một khảo sát do Liên Hiệp Quốc hỗ trợ năm 2024, tham nhũng là mối quan tâm hàng đầu của người dân Việt Nam, được ghi nhận bởi con số kỷ lục 23% người được hỏi nêu ra, tăng từ mức 5% của năm trước đó. Và trong một thể chế độc đảng, không có tự do báo chí và không có hệ thống tư pháp độc lập, thì không có cơ chế nào để sửa chữa vấn nạn này. Các nhà đầu tư Canada tại Việt Nam chắc chắn sẽ vấp phải vấn đề này. Và Canada không nên nhắm mắt làm ngơ.
Mạng xã hội hiện là nơi phổ biến nhất phơi bày tham nhũng ở Việt Nam, cho nên Hà Nội thường xuyên kiểm duyệt mạng xã hội. Vì vậy, nếu Canada muốn giúp Việt Nam chống tham nhũng, xin hãy ủng hộ tự do internet, và yêu cầu Meta cũng như các công ty công nghệ khác ngừng chặn những nội dung chỉ trích các quan chức Việt Nam.
Khuyến nghị thứ ba là vừa thực tế, vừa có nguyên tắc.
Như tất cả chúng ta đều biết, hệ thống quốc tế đang trải qua một cuộc thử thách căng thẳng. Nhưng tôi không nghĩ là chúng ta sẽ phải sống trong một thế giới của sự cạnh tranh giữa các cường quốc lớn, nơi các cường quốc tầm trung phải từ bỏ các giá trị của mình.
Canada đã nhận định đúng về tầm quan trọng chiến lược của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và vai trò có thể rất quan trọng của Việt Nam.
Quý vị không cần phải chờ một Việt Nam hoàn toàn tự do và dân chủ mới tăng cường quan hệ song phương. Nhưng lợi ích của Canada sẽ được phục vụ tốt hơn bởi một Việt Nam công bằng hơn, một Việt Nam tôn trọng nhân quyền và phát triển bền vững.
Xin hãy nhớ rằng Hà Nội cũng đang rất muốn có được nhiều điều từ Canada: một hiệp định thương mại ASEAN – Canada, một chuyến thăm của Thủ tướng, sự ủng hộ cho việc đăng cai APEC vào năm tới.
Bộ trưởng ngoại giao của Canada và Việt Nam sắp xây dựng một Kế hoạch Hành động. Đây là thời điểm để đề nghị một cuộc đối thoại nhân quyền thường kỳ với những tiêu chí cụ thể, bắt đầu bằng việc trả tự do cho các tù nhân chính trị.
Tôi kêu gọi Canada hãy cùng với Na Uy và Úc lên tiếng đòi tự do cho anh Thuận và anh Hiệp. Nếu các cường quốc tầm trung cùng chí hướng quyết định hành động chung, thì đó là một khởi đầu tốt. Chúng ta đều thấy rằng nạn đàn áp xuyên quốc gia sẽ còn tồi tệ hơn nếu không được ngăn chặn ngay bây giờ.
Canada có lý khi thực hiện chiến lược phòng ngừa rủi ro. Nhưng nếu tôi có thể để lại một thông điệp, thì đó là: Đa dạng hóa nguồn cung ứng không đồng nghĩa với việc đa dạng hóa các nguyên tắc.
Xin cảm ơn sự ủng hộ của quý vị.
Ông Hoàng Tứ Duy
Tổng Bí Thư Đảng Việt Tân
