VIDEO: Diễn Văn Của Tiến sĩ Stephen Schneck Nhân Ngày Nhân Quyền Cho Việt Nam 2026
Tiến sĩ Stephen F. Schneck
Ủy hội Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ
Bài Diễn Văn của Tiến sĩ Stephen Schneck, Ủy viên ỦY HỘI TỰ DO TÔN GIÁO QUỐC TẾ HOA KỲ TRONG NGÀY NHÂN QUYỀN CHO VIỆT NAM 2026
Tiểu sử: Tiến sĩ Stephen F. Schneck từng giữ chức vụ Chủ tịch Ủy hội Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ trong nhiệm kỳ 2024-2025. Ông đã hai lần được Tổng thống Joseph Biden bổ nhiệm vào Ủy hội, vào năm 2022 và 2024. Ông cũng từng phục vụ trong chính quyền của Tổng thống Barack Obama với tư cách là thành viên Hội đồng Cố vấn Tòa Bạch Ốc về các Đối tác Tôn giáo và Cộng đồng. Vốn là một triết gia chính trị, Tiến sĩ Schneck đã hồi hưu từ Đại học Công giáo Hoa Kỳ vào năm 2018 sau hơn ba mươi năm cống hiến với các vai trò giáo sư, khoa trưởng và viện trưởng. Ông nhận bằng tiến sĩ tại Đại học Notre Dame.
Kính thưa toàn thể quý vị,
Tôi muốn được thưa chuyện về một quyền lợi vô cùng quan trọng trong số tất cả các quyền đang được đưa ra thảo luận ngày hôm nay, và đó là quyền tự do tôn giáo hay tín ngưỡng.
Như quý vị đã nghe giới thiệu, tên tôi là Steve Schneck. Tôi là một ủy viên của Ủy hội Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ, hay còn gọi tắt là USCIRF. Thật là một vinh dự khi được hiện diện cùng quý vị ngày hôm nay trong lúc chúng ta tiếp tục tưởng niệm Ngày Nhân Quyền Cho Việt Nam. Trên thực tế, tình trạng nhân quyền, như chúng ta vừa nghe từ Đại sứ Turner, xứng đáng được quan tâm nhiều hơn là chỉ một ngày tưởng niệm. Vấn đề này đòi hỏi sự lưu tâm liên tục, đặc biệt là đối với các chiến dịch đàn áp triền miên nhắm vào quyền tự do tôn giáo hay tín ngưỡng, vốn là một quyền tự do căn bản trong luật pháp quốc tế mà người dân Việt Nam phải được bảo đảm.
Ủy hội Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ là một cơ quan của chính phủ đảm trách việc theo dõi tình trạng tự do tôn giáo trên toàn cầu. Chúng tôi đưa ra các khuyến nghị về chính sách cho Tổng thống Hoa Kỳ, Ngoại trưởng, và Quốc Hội về những hành động cần thiết đối với vấn đề tự do tôn giáo trên thế giới. Mỗi năm, chúng tôi công bố một bản phúc trình thường niên đánh giá các điều kiện tự do tôn giáo tại những quốc gia mà chúng tôi xác định là thuộc nhóm những kẻ chà đạp tồi tệ nhất, trong đó bao gồm cả các đề xuất của chúng tôi về việc đưa các quốc gia này vào các danh sách định danh.
Kể từ năm 2002, Ủy hội đã liên tục khuyến nghị định danh Việt Nam là một “Quốc gia Cần Quan tâm Đặc biệt” (CPC). Đề nghị này cũng được bao gồm trong bản phúc trình thường niên mới nhất của chúng tôi. Và tôi muốn khẳng định rõ ràng rằng, sự định danh này là mức độ chúng tôi dành riêng cho những kẻ vi phạm tự do tôn giáo khét tiếng và tồi tệ nhất trên toàn thế giới.
Trong bản phúc trình của mình, chúng tôi đã ghi nhận rằng Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo năm 2018 và các nghị định thi hành của luật này vẫn là công cụ chính để nhà cầm quyền Việt Nam thao túng các sinh hoạt tôn giáo. Giới chức cầm quyền từ lâu đã lợi dụng những điều luật an ninh quốc gia mơ hồ để nhắm mục tiêu và truy tố các thường dân Việt Nam. Bản phúc trình của chúng tôi cũng lưu ý việc Phó Thủ tướng Việt Nam đã vạch ra các vấn đề dân tộc và tôn giáo là một trong sáu ưu tiên chiến lược, và chúng tôi đang theo dõi rất sát sao việc các sửa đổi năm 2026 đối với Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo có thể tác động tiêu cực ra sao đến tự do tôn giáo tại Việt Nam.
Trong bản cập nhật quốc gia mới nhất của chúng tôi về Việt Nam, được công bố vào tháng 12 năm ngoái, chúng tôi ghi nhận rằng Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong việc thu nạp các tổ chức tôn giáo được nhà nước công nhận, nhưng thông thường điều này lại phải đánh đổi bằng sự hy sinh của các cộng đồng tôn giáo độc lập—những người vẫn đang tiếp tục phải đối diện với sự bức hại. Nhà cầm quyền Việt Nam liên tục đe dọa, sách nhiễu, hành hung, giam giữ và bỏ tù các cá nhân thuộc những cộng đồng này chỉ vì các sinh hoạt tín ngưỡng của họ.
Những nhóm tôn giáo đang bị nhà cầm quyền Việt Nam đàn áp bao gồm:
- Tín đồ Cao Đài
- Tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo
- Tín đồ Phật Giáo Khmer Krom
- Tín đồ Cơ Đốc Giáo người H’mông và đồng bào người Thượng (Montagnard)
Tuy nhiên, bất kể giáo phái của họ là gì, bất kỳ người nào tại Việt Nam mong muốn thực hành tôn giáo của mình bên ngoài các tổ chức tôn giáo do nhà nước bảo trợ (tôn giáo quốc doanh) đều có nguy cơ bị nhà cầm quyền đưa vào tầm ngắm. Những cá nhân này thường xuyên phải hứng chịu sự giám sát thô bạo và áp lực ép buộc từ giới chức cầm quyền để gia nhập các nhóm tôn giáo do nhà cầm quyền bảo trợ và phê chuẩn.
Để tôi nói rõ điều này: Theo luật pháp quốc tế, mọi cá nhân phải được tự do thực hành tôn giáo hay tín ngưỡng của mình mà không cần bất kỳ sự cho phép phải có nào từ phía nhà cầm quyền.
Có một cái giá phải trả rất thực tế và bi thảm về sinh mạng con người cho những hành vi vi phạm có hệ thống, liên tục và trắng trợn của Việt Nam đối với các cá nhân và nhóm tôn giáo không đăng ký. Danh sách Nạn nhân Tự do Tôn giáo hay Tín ngưỡng Frank R. Wolf của Ủy hội chúng tôi, chẳng hạn, đã ghi nhận hơn 90 cá nhân bị nhà cầm quyền Việt Nam giam giữ hoặc bỏ tù chỉ đơn thuần vì cố gắng thực hành đức tin của họ hoặc vì lên tiếng vận động cho tự do tôn giáo.
Một trong những nạn nhân đó là Y Quynh Bdap, người đã bị giới chức Thái Lan cưỡng bách dẫn độ về Việt Nam, nơi một tòa án sau đó đã kết tội và bỏ tù ông với những cáo buộc ngụy tạo.
USCIRF cũng nhận thức rất rõ về các hoạt động đàn áp xuyên quốc gia của Việt Nam, bao gồm cả những hành động nhắm vào nhà sư thực hành hạnh đầu đà Thích Minh Tuệ, người hiện đang ở Nepal, và nhắm vào tổ chức nhân quyền có trụ sở tại Hoa Kỳ là Ủy ban Cứu người Vượt biển (BPSOS). Và cho phép tôi được nói thêm trên phương diện cá nhân rằng Tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng là người mà tôi vô cùng ngưỡng mộ và tôi luôn tôn trọng những công việc của ông trong lĩnh vực này, cũng như đối với tổ chức Người Thượng Vì Công Lý có trụ sở tại Thái Lan.
Nhà cầm quyền Việt Nam đã gán mác cả hai tổ chức này là các nhóm khủng bố, đi ngược lại hoàn toàn với các tiêu chuẩn quốc tế. Họ cũng đã truy tố và kết án khiếm diện Tiến sĩ Thắng, người mà tôi vừa đề cập.
USCIRF tiếp tục theo dõi sát sao những sự kiện này và các trường hợp tương tự với sự quan ngại sâu sắc, và chúng tôi sẽ tiếp tục giám sát không chùn bước và tường trình một cách thẳng thắn về những vi phạm tự do tôn giáo không ngừng nghỉ của nhà cầm quyền Việt Nam. Tất nhiên, kỳ vọng của chúng tôi là được nhìn thấy những thay đổi tích cực tại quốc gia này, nơi từng có thời điểm cho thấy một vài tiến triển liên quan đến tự do tôn giáo, nhưng sau đó lại ngựa quen đường cũ, rơi trở lại vào các khuôn mẫu đàn áp vốn đã được ghi nhận trong các bản phúc trình của chúng tôi và của nhiều tổ chức khác.
Để đạt được mục tiêu đó, USCIRF đã đưa ra các khuyến nghị yêu cầu chính phủ Hoa Kỳ kêu gọi nhà cầm quyền Việt Nam:
- Sửa đổi hoặc bãi bỏ các điều khoản trong bộ luật hình sự mà họ vẫn dùng để nhắm mục tiêu vào các tín đồ của các nhóm tôn giáo độc lập.
- Chúng tôi cũng khuyến nghị chính phủ Hoa Kỳ làm việc với Ban Tôn giáo Việt Nam để bảo đảm rằng các sửa đổi đối với Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo phải tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.
- Và chúng tôi đã kêu gọi Quốc hội Hoa Kỳ tận dụng mọi cơ hội để nêu bật các mối quan ngại về sự vi phạm tự do tôn giáo hoặc tín ngưỡng đang tiếp diễn tại Việt Nam, đồng thời thúc đẩy các nỗ lực lập pháp nhằm cải thiện tình trạng tự do tôn giáo tại Việt Nam, chẳng hạn như thông qua Đạo luật Nhân quyền Việt Nam (HR 3122) đã được chuyển giao cho Ủy ban Ngoại giao Hạ viện và Ủy ban Pháp viện Hạ viện vào tháng 4 năm ngoái.
Kính thưa quý vị và các quan khách quý mến, tôi muốn gửi lời cảm tạ đến quý vị vì đã có lời mời tôi đến phát biểu tại đây thay mặt cho Ủy hội nhân Ngày Nhân Quyền [Cho Việt Nam], ngày 11 tháng 5. Và xin cảm tạ một lần nữa vì đã mời Ủy hội tham gia lễ tưởng niệm của quý vị.
Công cuộc dấn thân của quý vị là vô cùng thiết yếu cho sự thăng tiến của tự do tôn giáo và các quyền tự do nhân quyền rộng lớn hơn tại Việt Nam. Tôi xin tán dương những nỗ lực của quý vị và cảm tạ lòng can đảm của quý vị.
Xin trân trọng kính chào.
Tiến sĩ Stephen F. Schneck
(Ngày Nhân Quyền Cho Việt Nam 11/05/2026)
