Việt Nam siết chặt kiểm soát: Công dân Na Uy và Úc bị bắt giữ
Ingunn Dorholt –Dagbladet (Na Uy)
Tình hình đối với những người đối lập chính trị được cho là đã xấu đi nghiêm trọng dưới thời Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm. Hiện công dân Na Uy gốc Việt Nguyễn Đức Thuận (52 tuổi) đang bị giam giữ.
Hôm thứ Hai (28/9), chính quyền Việt Nam xác nhận Nguyễn Đức Thuận (52 tuổi), công dân Na Uy gốc Việt từng được báo cáo mất tích, là một trong ba người bị công an Việt Nam bắt giữ.
Người thứ hai là Trần Hiệp (50 tuổi), công dân Úc gốc Việt, và người thứ ba được chính quyền xác định là Thái Công Trường Sơn (46 tuổi).
Ông Thuận và ông Hiệp là những nhà hoạt động thuộc Việt Tân, một tổ chức quốc tế có trụ sở tại Hoa Kỳ. Cả Việt Tân lẫn chính quyền Việt Nam đều xác nhận điều này.
Theo nhiều tổ chức nhân quyền, tình hình đối với những người bất đồng chính kiến và các nhà hoạt động Việt Nam đã xấu đi nghiêm trọng trong những năm gần đây.
Việt Tân hoạt động vì nhân quyền và dân chủ tại Việt Nam. Trên trang web của mình, tổ chức này cho biết mục tiêu của họ là “tháo gỡ độc tài và xây dựng nền tảng cho một nền dân chủ bền vững,” đồng thời cam kết đấu tranh ôn hòa, bất bạo động.
Human Rights Watch trước đây từng mô tả Việt Tân là “một đảng đối lập,” hoạt động công khai và hợp pháp tại nhiều quốc gia, nhưng bị chế độ cộng sản độc đảng ở Việt Nam tùy tiện gán nhãn là một tổ chức khủng bố.
Ông Thuận và ông Hiệp đã ở Campuchia, quốc gia láng giềng của Việt Nam, trong ba ngày để gặp gỡ những nhà hoạt động Việt Nam khác trong tổ chức, trước khi cả hai được báo cáo mất tích vào ngày 18 tháng 9.
Vợ của ông Hiệp là người báo động sau khi chồng bà không xuất hiện tại sân bay Bangkok như đã hẹn. Sau đó, người ta phát hiện ông Hiệp và ông Thuận chưa bao giờ lên chuyến bay.
Hiện chưa rõ người đàn ông thứ ba, cũng sinh tại Việt Nam, có phải là thành viên Việt Tân hay không.
Ngoài vai trò là một nhà hoạt động Việt Tân, ông Trần Hiệp, công dân Úc, còn là người sáng lập tổ chức Australian Alliance to Combat Human Trafficking (AusACT – Liên Minh Úc Chống Nạn Buôn Người) có trụ sở tại Úc, theo tờ The Guardian.
“Đã siết chặt”
Chế độ cộng sản Việt Nam được cho là đã gia tăng mạnh các hoạt động nhằm vào những người phản biện trong những năm gần đây. Theo Washington Post, tình trạng này đã khiến nhiều nhà hoạt động, luật sư và nhà báo phải sống lưu vong.
Sự gia tăng đàn áp này được nhìn nhận trong bối cảnh Tô Lâm lên nắm quyền, trước tiên với cương vị tổng bí thư đảng Cộng Sản Việt Nam vào năm 2024 và sau đó là chủ tịch nước. Ông đã là đảng viên đảng Cộng Sản trong phần lớn cuộc đời mình.
Theo Human Rights Watch (HRW), vào thời điểm ba ông Thuận, Hiệp và Sơn bị bắt giữ, đã có ít nhất 160 tù nhân chính trị bị giam tại Việt Nam, trong khi các nhà hoạt động hằng ngày phải đối mặt với sự sách nhiễu của công an, đe dọa, giám sát và thẩm vấn.
Theo tổ chức này, ít nhất 28 nhà hoạt động đã bị tuyên những bản án tù dài hạn tính từ đầu năm 2026, trong khi 39 người khác đã bị bắt. Những con số này được ghi nhận trước vụ bắt giữ ông Thuận, ông Hiệp và ông Sơn. Theo HRW, những người này bị xử lý vì chỉ trích chính phủ hoặc có liên hệ với các nhóm chính trị hoặc tôn giáo không được chính quyền chấp nhận.
“Không hiếm trường hợp các nhà hoạt động bị tuyên án từ 15 đến 20 năm tù,” đại diện Việt Tân BS Nguyễn Đỗ Thanh Phong nói với Sydney Morning Herald.
Các tổ chức xã hội dân sự và chuyên gia nhân quyền của Liên Hiệp Quốc cũng nhiều lần cảnh báo về sự gia tăng hợp tác giữa chính quyền Việt Nam và các quốc gia láng giềng trong các hoạt động nhắm vào những người bất đồng chính kiến.
Theo Việt Tân, trước đây cũng đã có nhiều trường hợp người bất đồng chính kiến Việt Nam biến mất tại các nước láng giềng, rồi sau đó xuất hiện trong tình trạng bị giam giữ tại Việt Nam.
“Việt Tân đặc biệt quan ngại việc nhà nước công an dưới thời Chủ tịch Tô Lâm sử dụng bộ máy an ninh để truy đuổi và đàn áp các nhà hoạt động cũng như công dân nước ngoài, ngay cả bên ngoài biên giới Việt Nam,” một tuyên bố của tổ chức cho biết.
“Một vụ khó khăn”
Ông Nguyễn Đức Thuận là công dân Na Uy, sống tại Oslo cùng vợ và hai con, đồng thời có những người thân khác đang sinh sống tại Oslo.
Sau khi hai người mất tích không dấu vết trong 11 ngày, hôm thứ Hai, chính quyền Việt Nam thông báo họ đã bị bắt giữ.
Theo công an, ba người đàn ông được cho là đã bị lực lượng biên phòng bắt lúc 21 giờ 50 ngày 18 tháng 9, khi đang tìm cách nhập cảnh trái phép từ Campuchia vào Việt Nam. Ngày hôm sau, họ được cho là đã được bàn giao cho công an Việt Nam. Như vậy, phía Việt Nam đã mất 10 ngày mới công bố thông tin về các vụ bắt giữ trong một tuyên bố chính thức.
Bộ Ngoại giao Na Uy nói với Dagbladet rằng họ hoàn toàn thấu hiểu đây là một vụ vô cùng khó khăn đối với tất cả những người liên quan, đồng thời cho biết cơ quan ngoại giao tại Đại sứ quán Na Uy ở Hà Nội và Bộ Ngoại giao đang cung cấp hỗ trợ lãnh sự trong vụ việc.
“Chúng tôi đang liên lạc với chính quyền địa phương và các đồng nghiệp phía Úc. Chúng tôi đã chính thức nhận được xác nhận về việc ông ấy bị giam giữ và đang tiếp tục làm việc để có thể liên lạc trực tiếp với người bị giam. Chúng tôi cũng tiếp tục chuyển đến phía liên quan những lo ngại của gia đình về tình trạng sức khỏe của ông ấy,” phát ngôn viên báo chí Bộ Ngoại giao Na Uy Cecilie Roang cho biết hôm thứ Sáu.
Bộ Ngoại giao Na Uy cũng cho biết bộ đang dành ưu tiên cao cho vụ việc này, nhưng vì nghĩa vụ bảo mật nên hiện chưa thể cung cấp thêm chi tiết.
Đại sứ quán Na Uy tại Hà Nội đề nghị liên lạc Bộ Ngoại giao Na Uy để biết thêm thông tin.
Dagbladet đã liên lạc với gia đình ông Nguyễn Đức Thuận, nhưng gia đình chưa muốn bình luận thêm trong lúc này.
Theo công an Việt Nam, ba người đàn ông được cho là đã thừa nhận trong quá trình thẩm vấn rằng họ mang theo giấy tờ giả và nhập cảnh trái phép vào Việt Nam nhằm thực hiện các hoạt động khủng bố và phá hoại.
Hiện họ bị khởi tố với cáo buộc khủng bố và làm giả tài liệu.
Việt Tân khẳng định thông tin của chính quyền cho rằng những người này tìm cách xâm nhập Việt Nam là không đúng. Vợ ông Hiệp cũng đưa ra khẳng định tương tự.
Thay vào đó, họ cho rằng những người này đã mất tích tại Campuchia vào sáng ngày 18 tháng 9, khi đang trên đường đến Kaoh Andaet (tỉnh Takeo), một khu vực ở miền nam Campuchia gần biên giới Việt Nam. Họ khẳng định hai người đã bị bắt cóc tại Campuchia và cưỡng bức đưa sang Việt Nam.
Theo Việt Tân, “Cáo buộc rằng họ đã vượt biên giới trái phép rõ ràng là một sự ngụy tạo nhằm che đậy vụ bắt cóc.”
Tổ chức này cho biết thêm rằng họ lên án mạnh mẽ vụ bắt cóc cũng như “những cáo buộc bịa đặt do chính quyền cộng sản Việt Nam đưa ra nhằm che đậy một hành vi đàn áp xuyên quốc gia.” (saigon15)
Ingunn Dorholt – Dagbladet (Na Uy)
