Monday, April 20, 2026

Nhân Quyền

The Vietnamese Newspaper

Cách xem nguyệt thực từ mọi nơi ở Úc tối nay


Rạng sáng 8/9, gần 6 tỷ người ở nhiều nước bao gồm Úc có thể chiêm ngưỡng Mặt Trăng chuyển sang màu đỏ đồng trong hiện tượng nguyệt thực kéo dài 82 phút.

Rạng sáng ngày 8/9, người dân ở nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Úc, có thể chiêm ngưỡng hiện tượng nguyệt thực toàn phần kéo dài 82 phút. Đây là lần nguyệt thực thứ hai trong năm 2025. Hình Space

Theo NASA, nguyệt thực sẽ diễn ra vào ngày Thứ Hai 8/9, có thể quan sát được tại châu Âu, châu Phi, châu Á và Úc. Đêm 7-8/9, Mặt Trăng sẽ tiến vào vùng bóng của Trái Đất, tối dần và chuyển từ màu bạc sang màu đỏ (còn gọi là “trăng máu”) trong hiện tượng nguyệt thực toàn phần.

Theo EarthSky, sự kiện bắt đầu lúc 02h28 ngày 8/9 (giờ Úc) và kết thúc lúc 13h55 ngày 8/9. Giai đoạn toàn phần, khi Mặt Trăng bị che khuất hoàn toàn, diễn ra từ 4h30 đến gần 6h sáng, kéo dài khoảng 1 giờ 23 phút.

Vì nguyệt thực toàn phần này nằm sâu trong vùng bóng tối của Trái đất, Mặt trăng dự kiến chuyển sang màu đỏ sẫm. Hình Getty

“Điểm đặc biệt của nguyệt thực là diễn biến từ từ. Khác với nhật thực xảy ra rất nhanh và chỉ quan sát được ở một số vị trí nhất định, nguyệt thực có thể theo dõi thoải mái hơn, chỉ cần ở đúng bán cầu”, Noah Petro, Trưởng phòng thí nghiệm địa chất hành tinh của NASA, cho biết.

Nguyệt thực lần này trùng với kỳ trăng tròn tháng 9, thường được gọi là “trăng ngô” vì gắn với mùa thu hoạch, theo Farmer’s Almanac. Dù cực điểm rơi đúng ngày diễn ra nguyệt thực, nhưng trong mắt người quan sát, Mặt Trăng vẫn tròn đầy từ một ngày trước đến một ngày sau, vì vậy có thể chiêm ngưỡng trăng sáng suốt cả cuối tuần.

Mặt Trăng đi qua bóng của Trái Đất trong hiện tượng nguyệt thực toàn phần ngày 28/8/2007, được quan sát từ dãy núi Siskiyou và núi Shasta ở miền nam Oregon. Hình Science Photo Library.

Các chuyên gia khuyên nên chọn nơi ít ánh sáng nhân tạo để quan sát rõ Mặt Trăng và các giai đoạn nguyệt thực. Người dân không cần kính thiên văn hay kính chuyên dụng như nhật thực, song ống nhòm hoặc kính thiên văn sẽ giúp trải nghiệm thêm ấn tượng.

Ngoài sắc đỏ cam đặc trưng khi toàn phần, đôi lúc ngay trước và sau giai đoạn này, Mặt Trăng còn xuất hiện vệt sáng xanh tím mờ. Hiện tượng này do ánh sáng Mặt Trời xuyên qua tầng ozone của Trái Đất, theo nhà khoa học Sara Russell thuộc Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên London.

Trong thời gian nguyệt thực toàn phần, ánh sáng Mặt trời chiếu qua khí quyển Trái đất bị bẻ cong và phân tán, lọc bỏ ánh sáng xanh và chừa lại những bước sóng đỏ hơn chiếu lên Mặt trăng. Vì vậy, hiện tượng nguyệt thực toàn phần còn được gọi là “trăng máu”. Hình abhisheklegit/Getty

Theo National Geographic, dù không thể quan sát từ châu Mỹ, gần 6 tỷ người (chiếm hơn 70% dân số toàn cầu) ở những khu vực địa lý đông dân nhất thuộc Đông bán cầu có cơ hội chiêm ngưỡng trọn vẹn màn trình diễn hiếm có trên bầu trời. Đây là lần nguyệt thực thứ 2 trong năm 2025.

Tại Úc, rạng sáng 8/9, người yêu thiên văn có cơ hội quan sát trọn vẹn nguyệt thực toàn phần.

Người dân tập trung bên cạnh kính viễn vọng để quan sát “trăng máu” tại Caracas (phía bắc Venezuela), ngày 14/3/2025. Hình Juan Barreto.

Thời gian các pha nguyệt thực (giờ Úc, AEST):

01h28 (ngày 8/9): Pha nửa tối bắt đầu, Mặt Trăng hơi mờ hơn bình thường.
02h28 (ngày 8/9): Pha một phần, bóng Trái Đất che khuất rõ rệt bề mặt Mặt Trăng.
03h30 (ngày 8/9): Bắt đầu pha toàn phần, Mặt Trăng ngả dần sang đỏ.
04h11 (ngày 8/9): Nguyệt thực cực đại.
04h52 (ngày 8/9): Kết thúc pha toàn phần.
05h56 (ngày 8/9): Pha một phần kết thúc.
06h55 (ngày 8/9): Nguyệt thực kết thúc hoàn toàn.

Nguyệt thực hoàn toàn có thể quan sát trực tiếp bằng mắt thường. Do đó, người yêu thiên văn có thể ngắm “trăng máu” mà không cần phải có những dụng cụ chuyên dụng. Tuy nhiên, nếu có kính thiên văn hay ống nhòm để quan sát thì sẽ có thể chiêm ngưỡng cảnh tượng thú vị hơn. Hình Foster Observatory/Institute of Astrophysics/Pontificia Universidad Católica de Chile
Thời gian các pha nguyệt thực tại ÚcQLD, NSW, ACT, VIC, TASSA, NTWA
Nguyệt thực một phần bắt đầu2:28am1:58am12:38am
Nguyệt thực toàn phần bắt đầu3:30am3:00am1:30am
Nguyệt thực cực đại4:11am3:41am2:11am
Nguyệt thực toàn phần kết thúc4:52am4:22am2:52am
Nguyệt thực một phần kết thúc5:56am5:26am3:56am

Pha toàn phần kéo dài 1 giờ 22 phút, có thể quan sát từ mọi địa phương ở Úc, khoảnh khắc đẹp nhất là khi Mặt Trăng chuyển sang màu đỏ máu huyền ảo.

Để quan sát “trăng máu” một cách tốt nhất, mọi người cần chọn địa điểm ó tầm nhìn thoáng, không gian rộng, ít vật cản. Đồng thời, nên tránh nơi bị ánh sáng nhân tạo (đèn đường, đèn của các tòa nhà) chiếu thẳng vào mắt từ phía trên. Hình R E Barber Photography, CC BY-ND.

Theo Farmer’s Almanac, ba kỳ trăng tròn còn lại trong năm 2025 đều là siêu trăng – thời điểm Mặt Trăng ở gần Trái Đất nhất, trông lớn và sáng hơn bình thường:

Ngày 6/10: Trăng mùa gặt (Harvest Moon)
Ngày 5/11: Trăng hải ly (Beaver Moon)
Ngày 4/12: Trăng lạnh (Cold Moon)

Mặt Trăng trong pha nguyệt thực toàn phần phát sáng đỏ rực vào tháng 11/2022, nổi bật trên nền các vì sao thuộc chòm Bạch Dương. Hình National Geographic

Ngoài ra, chỉ hai tuần sau nguyệt thực, tức ngày 21/9, một phần nhật thực sẽ xuất hiện ở Úc, Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và Nam Cực. Nhiều trận mưa sao băng cũng sẽ điểm xuyết bầu trời trong những tháng cuối năm.

“Dù có nguyệt thực hay không, tôi luôn hạnh phúc khi ngắm trăng tròn. Đó là nhân chứng của hơn 4.5 tỷ năm lịch sử Trái Đất và những hố va chạm trên bề mặt chính là minh chứng sống động”, Sara Russell chia sẻ. (T/H, Z/N)