VIỆT NAM TRONG CHIẾN LƯỢC AN NINH QUỐC GIA HOA KỲ 2025
https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/12/2025-National-Security-Strategy.pdf
Chiến lược An ninh Quốc gia Hoa Kỳ năm 2025, do Tòa Bạch Ốc vừa công bố, phản ảnh một sự chuyển hướng sâu rộng trong tư duy đối ngoại và an ninh của Hoa Kỳ. Tinh thần chủ đạo của văn kiện này là thu hẹp phạm vi can dự toàn cầu, tập trung vào những quyền lợi cốt lõi và những địa bàn được xem là tối yếu cho sự thịnh vượng và an nguy của Hiệp Chủng Quốc. So với các chiến lược tiền nhiệm, văn kiện năm 2025 không còn mở rộng viễn kiến chiến lược sang toàn bộ vùng Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, mà chủ yếu dồn nặng vào các điểm nóng trực tiếp ảnh hưởng đến cán cân lực lượng tại Tây Thái Bình Dương.
Trong bố cục của bản Chiến lược, chương nói về Á Châu được trình bày như một phương diện thiết yếu, nhưng cách tiếp cận lại thiên về thực dụng và giới hạn. Nội dung nổi bật là việc Hoa Kỳ tập trung bảo vệ các tuyến hải lộ chiến lược, củng cố chuỗi cung ứng, và nhất là tăng cường khả năng ngăn ngừa tại các khu vực then chốt, trước hết là eo biển Đài Loan và vùng “chuỗi đảo thứ nhất”. Điều này cho thấy ưu tiên chiến lược đã thu hẹp vào một số ít đối tác có vị thế trực tiếp trong thế quân bình lực lượng với Trung Cộng.
Trong bối cảnh đó, khu vực Đông Nam Á – từng được xem là một nơi quan trọng trong chiến lược Ấn Độ – Thái Bình Dương – lại xuất hiện rất mờ nhạt trong văn kiện. Nhiều nhận định của giới quan sát độc lập đã ghi nhận rằng một số đồng minh hay đối tác lâu đời của Hoa Kỳ trong khu vực, kể cả những nước có hiệp ước phòng thủ hỗ tương, cũng không được nêu tên trong Chiến lược 2025. Điều này phản ánh một chủ trương mới: thay vì duy trì mạng lưới can dự rộng và trải dài, Hoa Kỳ nay tập trung ưu tiên cho Tây Bán Cầu và cho những địa bàn có liên hệ trực tiếp nhất đến an ninh sinh tử của mình.
Việt Nam – một đối tác chiến lược đang lên trong những năm gần đây – hầu như không được đề cập trong văn bản này. Sự vắng mặt ấy, theo nhiều phân tích, là vì triết lý nền tảng của Chiến lược 2025 đã thay đổi: Hoa Kỳ không còn theo đuổi mô hình can dự bao quát mà hướng về một cấu trúc đối ngoại chọn lọc, dựa trên tam trụ “kề cận địa lý, thiết yếu an ninh, và thiết lập ưu tiên rõ rệt”. Việt Nam, dù có vị trí then chốt trên Biển Đông và giữ vai trò đáng kể trong chuỗi cung ứng toàn cầu, vẫn không nằm trong nhóm đối tác được văn kiện xếp vào diện ưu tiên trực tiếp.
Dẫu vậy, sự im lặng của Chiến lược 2025 không đồng nghĩa với một sự thoái lui hoàn toàn trong quan hệ Hoa Kỳ – Việt Nam. Chính sách của Hoa Kỳ vốn được hình thành không chỉ từ bản Chiến lược An ninh Quốc gia, mà còn qua các quyết định ngoại giao, kinh tế và quân sự do các cơ quan khác tiến hành. Quan hệ song phương có thể tiếp tục vận động theo những nhu cầu thực tế về kinh tế, thương mại, quốc phòng, hay về tự do hàng hải – những vấn đề mà văn kiện tuy không nhắc tới từng quốc gia, nhưng vẫn đặt trong bài toán chung của khu vực.
Tuy nhiên, nhìn từ góc độ chính sách chiến lược, rõ ràng Việt Nam không nằm trong tâm điểm ưu tiên của Hoa Kỳ trong giai đoạn mới. Điều này đặt ra một yêu cầu quan trọng cho giới đấu tranh: cần tỉnh táo lượng định sự thay đổi môi trường chiến lược, hiểu rõ giới hạn và ưu tiên của Hoa Kỳ, và chủ động xây dựng những phương án tự cường trong quốc tế vận. Đối với cộng đồng người Việt hải ngoại và các lực lượng tranh đấu cho tự do dân chủ, văn kiện này cũng là lời nhắc rằng vận mạng đất nước phải được chuẩn bị từ nội lực dân tộc.
Tóm lại, Chiến lược An ninh Quốc gia Hoa Kỳ 2025, qua cách đặt ưu tiên và cấu trúc mục tiêu, cho thấy Đông Nam Á nói chung và Việt Nam nói riêng không còn giữ vị trí trọng yếu như trong các chiến lược tiền nhiệm. Đây là một thay đổi mang ý nghĩa lớn, đòi hỏi cộng đồng người Việt quan tâm đến vận mệnh đất nước phải nhìn nhận với sự thận trọng, phân tích tỉnh táo, và hành động sáng suốt trong những năm tới.
Liên Minh Vì Dân Chủ Cho Việt Nam
