Tự Do Internet 2025: Việt Nam tiếp tục bị xếp hạng trong nhóm Không Tự Do (Not-Free)
Việt Nam tiếp tục bị xếp hạng trong nhóm Không Tự Do (Not-Free) với điểm số tổng thể 22/100 trong Báo cáo Tự do trên Mạng (FOTN) năm
2025 (trong đó 0 là kém tự do nhất). Báo cáo phản ánh một môi trường internet bị kiểm soát chặt chẽ, nơi người dùng phải đối diện với rủi ro đáng kể khi bày tỏ quan điểm cá nhân. Việt Nam hiện đứng ở vị trí thứ 6/72 quốc gia có môi trường internet kém tự do nhất, xếp trên các nước như Trung Quốc, Myanmar, Iran, Nga và Venezuela.
https://freedomhouse.org/sites/default/files/2025-11/Freedom_on_the_Net_2025_Digital.pdf
Đặc điểm và Phạm vi Kiểm soát
Trong giai đoạn báo cáo (Tháng 6/2024 – Tháng 5/2025), Freedom House đã ghi nhận Việt Nam áp dụng 5 trên 6 hành vi kiểm soát internet chính. Các biện pháp này bao gồm việc chặn các nền tảng mạng xã hội hoặc truyền thông, nhằm giới hạn quyền truy cập vào các kênh thông tin quan trọng. Bên cạnh đó, nội dung chính trị, xã hội, hoặc tôn giáo bị chặn thể hiện việc kiểm duyệt có chủ đích các nội dung nhạy cảm.
TỰ DO INTERNET Ở VIỆT NAM:
Việt Nam cũng sử dụng chiến thuật thao túng thông tin: các dư luận viên tích cực tham gia thao túng các cuộc thảo luận trực tuyến để định hướng dư luận. Đặc biệt, người dùng ICT (Công nghệ Thông tin và Truyền thông) phải đối diện với rủi ro pháp lý cao, được thể hiện qua việc blogger hoặc người dùng ICT bị bắt, bỏ tù hoặc bị giam giữ kéo dài vì nội dung chính trị hoặc xã hội. Thậm chí, việc bị tấn công hoặc sát hại (bao gồm cả trong khi bị giam giữ) cũng được ghi nhận, cho thấy sự trừng phạt vượt ra ngoài khuôn khổ pháp luật.
Chi tiết các Hạn chế Nổi bật và Xu hướng mới
Báo cáo đặc biệt nhấn mạnh các xu hướng và chính sách mới nhất, tập trung vào việc xóa bỏ ẩn danh trực tuyến và kiểm soát công nghệ AI.
I. Vi phạm Quyền Người dùng và Xóa bỏ Ẩn danh:
Việt Nam đang dẫn đầu xu hướng toàn cầu về việc yêu cầu xác minh danh tính để hạn chế quyền ẩn danh – một rào cản thiết yếu đối với tự do ngôn luận.
Luật Xác thực Danh tính mới, có hiệu lực từ Tháng 12/2024, yêu cầu người dùng các nền tảng mạng xã hội phải xác thực tài khoản bằng tài liệu nhận dạng do nhà cầm quyền cung cấp hoặc số điện thoại di động Việt Nam (vốn đã phải đăng ký bằng tên thật). Các quy tắc này tạo ra nguy cơ nghiêm trọng cho những người bày tỏ ý kiến trực tuyến, làm gia tăng mạnh mẽ nguy cơ bị truy vết và trừng phạt.
Báo cáo ghi nhận người dân Việt Nam thường xuyên phải đối diện với việc bị bắt giữ và các hình phạt hình sự nặng nề vì bày tỏ sự bất đồng chính kiến, với việc sử dụng các biện pháp bắt giữ, bỏ tù và tấn công vật lý cho thấy hậu quả nghiêm trọng và trực tiếp đối với người dùng ICT bị coi là bất đồng chính kiến.
II. Giới hạn và Thao túng Nội dung:
Sự kiểm soát không chỉ giới hạn ở việc chặn nội dung mà còn mở rộng sang các công nghệ mới như Trí tuệ Nhân tạo (AI). Khung quản lý AI ở Việt Nam yêu cầu các chatbot AI tạo sinh phải tuân theo đường lối của Đảng Cộng sản về các chủ đề nhạy cảm. Điều này được xem là một hình thức “chủ quyền AI” (AI sovereignty) nhằm khẳng định quyền kiểm soát của quốc gia trong lĩnh vực kỹ thuật số.
Đồng thời, báo cáo vẫn ghi nhận việc các dư luận viên thao túng các cuộc thảo luận trực tuyến nhằm quảng bá các quan điểm có lợi và bóp méo dư luận. Việc chặn nội dung chính trị, xã hội, tôn giáo và các nền tảng truyền thông tiếp tục là phương pháp kiểm duyệt trực tiếp.
III. Cản trở Tiếp cận:
Mặc dù Việt Nam không được ghi nhận có các vụ ngắt mạng ICT có chủ đích trong giai đoạn báo cáo (một trong số ít nước “Không Tự Do” không ghi nhận điều này), việc chặn các nền tảng mạng xã hội và truyền thông vẫn được xếp vào một trở ngại lớn đối với khả năng tiếp cận thông tin tự do.
