Quốc gia có thặng dư thương mại lớn nhất với Mỹ hiện nay là… Việt Nam
Stu Woo (The Wall Street Journal)
Thuế quan của ông Trump đã giúp Việt Nam vượt qua Mexico và Trung Quốc để nắm giữ thặng dư thương mại lớn nhất với Mỹ.
Một năm sau khi Tổng thống Trump đặt mục tiêu định hình lại thương mại toàn cầu theo hướng có lợi cho Mỹ, người thắng lớn nhất lại chính là Việt Nam.
Trong nửa đầu năm nay, số liệu liên bang cho thấy thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ đạt 114 tỷ USD, vượt qua cả Đài Loan (trung tâm sản xuất bán dẫn), Mexico và thậm chí cả Trung Quốc.
Đây là kết quả bất ngờ đối với một nền kinh tế chỉ bằng một phần tư quy mô của Mexico, và là kết quả của nhiều năm hòa giải sau chiến tranh Việt Nam và sự phát triển mạnh mẽ của chủ nghĩa tư bản ở quốc gia cộng sản này. Nhưng một số cú hích lớn nhất cho xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ lại đến từ cuộc chiến thuế quan toàn cầu của Trump.
Sau khi nhắm mục tiêu vào hàng nhập khẩu của Trung Quốc trong nhiệm kỳ đầu tiên, tổng thống lại tiếp tục áp thuế cao nhất đối với chúng như một phần của chính sách thuế quan “Ngày Giải phóng” năm ngoái. Bất chấp những nỗ lực gần đây nhằm ổn định quan hệ giữa hai siêu cường, tỷ lệ thuế quan thực tế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc là 23,2% trong tháng 6, theo Mô hình Ngân sách Penn Wharton, cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu là 7%.
Trump cho biết mục tiêu của ông là hồi sinh ngành sản xuất của Mỹ. Thay vào đó, thuế quan đã khiến hoạt động sản xuất chuyển từ Trung Quốc sang nước láng giềng phía tây nam, Việt Nam, nơi mức thuế suất thực tế đạt 6,5% vào tháng Sáu.
Apple, Nike và Lululemon nằm trong số những công ty lớn đã thực hiện sự chuyển dịch này trong thập niên qua.
Các nhà sản xuất nhỏ hơn cũng làm theo. Năm 2024, công ty TOV Furniture có trụ sở tại Miami đã nhập khẩu 60% ghế sofa, giường và các sản phẩm khác từ Trung Quốc, và chỉ 25% từ Việt Nam. Ngày nay, tỷ lệ này đã đảo ngược: 60% đồ nội thất của TOV đến từ Việt Nam, so với 25% từ Trung Quốc.
Hàng nhập khẩu của công ty từ Việt Nam phải chịu thuế suất 25%, bằng một nửa mức thuế áp dụng cho hàng hóa Trung Quốc. “Chúng tôi chuyển hướng đơn giản vì thuế quan,” người sáng lập Bruce Krinsky cho biết.
Việt Nam không phải là nước xuất khẩu hàng hóa hàng đầu sang Mỹ. Mexico và Canada là hai nước xuất khẩu lớn nhất, và Đài Loan cùng Trung Quốc đứng ngay trước Việt Nam ở vị trí thứ năm. Nhưng Việt Nam nhập khẩu ít hàng hóa hơn nhiều từ Mỹ—trong khi người Mỹ ngày càng phụ thuộc vào quốc gia Đông Nam Á này để giữ giá các mặt hàng điện tử, đồ nội thất và giày thể thao ở mức thấp.
Trong nửa đầu năm nay, nhập khẩu của Mỹ từ Việt Nam đạt 123 tỷ đô la—tăng 40% so với cùng kỳ năm ngoái, theo số liệu của chính phủ liên bang. Giá trị nhập khẩu của Việt Nam trong sáu tháng đó đã vượt quá tổng số 114 tỷ đô la của cả năm 2023.
Trong khi đó, nhập khẩu của Trung Quốc giảm xuống còn 129 tỷ USD trong nửa đầu năm nay, từ mức 168 tỷ USD.
Cố vấn thương mại Nhà Trắng Peter Navarro đã phàn nàn rằng các công ty Trung Quốc đang chuyển hướng hàng hóa của họ qua các nước khác, chẳng hạn như gửi quần áo gần hoàn thiện qua các nước thứ ba để hoàn thiện.
Mặc dù việc vận chuyển quá cảnh bất hợp pháp tồn tại, nhưng đó không phải là động lực chính cho sự tăng vọt xuất khẩu sang Mỹ, theo Mark Gillin, chủ tịch Phòng Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam.
Khoảng 60% hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ được dán nhãn là máy móc, điện tử hoặc thiết bị gia dụng, những lĩnh vực do các công ty lớn có hoạt động tại Việt Nam thống trị, chẳng hạn như Samsung, Intel và nhà sản xuất điện tử Foxconn, Gillin cho biết.
“Nhìn vào sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành điện tử, bạn sẽ biết nó đến từ đâu,” ông nói. “Vấn đề không phải là quần áo được nhập khẩu qua biên giới rồi dán nhãn mới lên.” (T/H, VNTB, WSJ)
