Sunday, April 21, 2024

Nhân Quyền

The Vietnamese Newspaper

Làm gì để kiểm soát sự lo lắng về chiến tranh hạt nhân?


Cuộc tấn công Ukraine của Nga đang thúc đẩy những nỗi sợ hãi về khả năng của một cuộc chiến tranh hạt nhân. Nhưng các chuyên gia nói rằng đây không phải lần đầu tiên xuất hiện những nỗi lo này, chúng ta cần học cách kiểm soát chúng thật tốt.

Minh họa về vụ nổ hình nấm trên bầu trời khi xảy ra chiến tranh hạt nhân. Hình Pixabay

Nếu nhìn vào phân tích Google trends với thuật ngữ “Chiến tranh hạt nhân” trong 30 ngày qua, rất dễ nhận thấy: Vào ngày 24 tháng 2, khi Nga phát động cuộc xâm lược Ukraine, mức độ phổ biến của cụm từ tìm kiếm tăng vọt.

Chỉ vài ngày sau đó, nó đã tăng lên một lần nữa, khi Tổng thống Vladimir Putin đã đặt Lực lượng hạt nhân Nga vào tình trạng cảnh báo cao – lần đầu tiên chính phủ của họ đã làm như vậy kể từ năm 1991. Và vào ngày 4 tháng 3, đã có một sự tăng đột biến khác, ngay sau khi các lực lượng Nga chiếm giữ Nhà máy điện hạt nhân ở Zaporizhzhia của Ukraine.

Alex Wellerstein, một nhà sử học khoa học tại Viện Công nghệ Stevens ở New Jersey, Mỹ, đã quen thuộc với những dấu hiệu như vậy về chiến tranh hạt nhân. Ngoài việc nghiên cứu lịch sử vũ khí hạt nhân, Wellerstein cũng là người tạo ra Nukemap, một trang web cho phép người dùng mô hình hóa những loại bom hạt nhân khác nhau có thể phá hủy như thế nào nếu rơi vào một địa điểm nhất định.

Ông nói rằng Nukemap đã nhìn thấy hơn 300,000 khách truy cập hàng ngày trong những tuần gần đây – khoảng 20 lần so với lưu lượng truy cập bình thường của trang web. Trong những ngày sau cuộc xâm lược, trang web đã quá tải với lưu lượng truy cập thường xuyên quá lớn.

Nỗi lo về chiến tranh hạt nhân là điều dễ hiểu

Sự tăng lên của nỗi lo lắng về chiến tranh hạt nhân này là hoàn toàn dễ hiểu. Cuộc xâm lược Ukraine của Nga không chỉ là một cuộc khủng hoảng nhân đạo; đó cũng là một cuộc xung đột diễn ra trong sự mờ ám về vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới. Các kho dự trữ hạt nhân – được xây dựng trong Chiến tranh Lạnh – của một kỷ nguyên đã qua, đã đặt ra mối đe dọa rất thật.

Các nhà khoa học vẫn đang tìm hiểu về những nguy hiểm của bất kỳ vụ nổ hạt nhân nào. Ngoài việc phá hủy ngay lập tức một khu vực, nó còn có thể gây ra sự biến đổi khí hậu to lớn, đe dọa cả nguồn cung cấp thực phẩm toàn cầu và sức khỏe con người tổng thể, theo một nghiên cứu 2021 trên Tạp chí Nghiên cứu địa vật lý: Bầu khí quyển.

Đối với những người sống qua những năm của Chiến tranh Lạnh, hoặc thậm chí là đầu những năm 1980, sự hồi sinh của những lo lắng này mang đến một sự khác biệt tương tự như hiện tượng Déjà Vu.

“Điều quan trọng là phải hiểu rằng những người lo lắng cảm thấy không phải là những lo lắng mới”, Spencer Weart, một nhà sử học khoa học và tác giả của cuốn sách Sự gia tăng của nỗi sợ hạt nhân nói. “Họ đã chôn cất những lo lắng đó, nhưng bây giờ nó lại đang nổi lên đối với họ”.

Tuy nhiên, tìm hiểu cách kiểm soát làn sóng sợ hãi chiến tranh hạt nhân mới – và hiểu bối cảnh lịch sử của nó – có thể giúp chúng ta quản lý tốt hơn những lo lắng đó ngày hôm nay.

Tóm lược về lịch sử nỗi lo chiến tranh hạt nhân

Kể từ ngày 6 tháng 8 năm 1945, khi Hoa Kỳ phát nổ một quả bom nguyên tử vào thành phố Hiroshima, Nhật Bản, nỗi sợ hãi chiến tranh hạt nhân đã thực sự hình thành một cách đầy đủ và lâu dài.

Với sự kiện Hiroshima, đó không chỉ là một câu chuyện tưởng tượng rằng một người xấu có thể phá hủy cả nền văn minh. Đó là một thực tế. Tuy nhiên, nỗi sợ hãi đó đã tăng lên gấp đôi khi cả hai Mỹ và Nga bắt đầu phát triển bom hydro vào đầu những năm 1950.

Nỗi sợ hãi đó lần đầu tiên đã đạt đến đỉnh điểm vào năm 1962, khi cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba xảy ra, và sau đó một lần nữa vào đầu những năm 1980, khi cả hai nhà lãnh đạo Liên Xô cũ và Mỹ dường như đã đứng trên bờ vực hủy diệt lẫn nhau.

Trong bộ phim “Time Enough at Last”, một trong những tập phim nổi tiếng nhất của loạt phim về Tận thế, một giao dịch viên ngân hàng (Henry Bemis) thấy mình lang thang qua đống đổ nát của một thế giới hậu tận thế. Hình Wikimedia

Nhưng trong những năm sau đó, chiến tranh lạnh đã gần như chấm dứt hoàn toàn. Nỗi sợ hãi về vũ khí hạt nhân vừa tắt được một khoảng thời gian. Tất cả các bộ phim, tiểu thuyết và khoa học viễn tưởng về tận thế cũng biến mất. Không ai nói về nó nữa, mà nó đã được thay thế bởi các vấn đề khác như những lo ngại về môi trường và lương thực trên thế giới.

Vấn đề tương tự có thể được nhìn thấy trong những ngọn lửa gần đây của sự lo lắng hạt nhân hơn, mặc dù ở quy mô nhỏ hơn nhiều – giống như trong năm 2017, khi căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Bắc Triều Tiên đã lên cao.

Wellerstein nói rằng hoạt động của người dùng trên Nukemap cũng đạt đến mức cao trong cuộc khủng hoảng này, nhưng nó không kéo dài hơn một vài ngày. “Nó có ý nghĩa rằng đó là theo chu kỳ, nơi nó đến và đi, đến và đi”, ông nói. “Miễn là mối đe dọa ở đó, bạn sẽ thỉnh thoảng sẽ có một cuộc khủng hoảng khiến mọi người không thoải mái”.

Làm thế nào để học cách kiểm soát sự lo lắng

Nghiên cứu về sự sụp đổ tâm lý do lo lắng về chiến tranh hạt nhân còn hạn chế, nhưng một số nghiên cứu cho thấy nó có thể đi kèm với hậu quả thực sự, đặc biệt là ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Một nghiên cứu được xuất bản vào năm 1986 cho thấy nỗi sợ về chiến tranh hạt nhân góp phần vào cảm giác lo lắng và thậm chí là “quan điểm của trẻ em về sự đáng tin cậy của xã hội”. Ngoài ra, một nghiên cứu về thanh thiếu niên Phần Lan trong cuộc Chiến tranh Vịnh Ba Tư năm 1991 cho thấy rằng những người thường xuyên lo lắng về chiến tranh hạt nhân dễ bị trầm cảm và lo lắng năm năm sau đó.

Trong khi phần lớn những hậu quả dài hạn của sự lo lắng về chiến tranh hạt nhân vẫn chưa được biết đến, có rất nhiều thứ mà chúng ta có thể làm để làm dịu nỗi sợ hãi của chính mình trong ngắn hạn.

Chiến dịch quốc tế để bãi bỏ vũ khí hạt nhân (ICAN) gần đây đã phát hành một bài blog chi tiết để quản lý lo lắng, chẳng hạn như tập trung vào những sự thật rõ ràng, không thể chối cãi – giống như thực tế là chiến tranh hạt nhân không thể thực sự bắt đầu – hoặc chỉ đơn giản là tập trung vào hơi thở của chính bạn. “Nó có thể kiểm soát được sự sợ hãi hoặc lo lắng”, Wellerstein nói. “Nhưng bạn nên chắc chắn rằng sự sợ hãi sẽ không biến thành hoảng loạn”.

Roxane Cohen Silver, giáo sư khoa học tâm lý tại Đại học California, Irvine, người nghiên cứu về truyền thông và chấn thương, nhấn mạnh rằng điều quan trọng là kiểm soát việc tiếp xúc với các phương tiện truyền thông về các cuộc khủng hoảng như xung đột ở Ukraine và tránh tiếp xúc với hình ảnh hoặc video đồ họa, điều đó có thể tăng lên cảm giác sợ hãi và lo lắng.

“Tôi đã không nhìn bất kỳ hình ảnh nào của cuộc chiến”, bà nói. “Tôi chưa nhấp vào bất kỳ video nào. Khi tôi đọc nội dung trên máy tính, mắt tôi chỉ lướt qua những bức ảnh đó. Tôi là một độc giả rất có ý thức. Nhưng tôi nghĩ rằng tôi vẫn có thể có được đầy đủ các thông tin cần thiết”.

Lovely Umayam, một chuyên gia nghiên cứu vũ khí hạt nhân tại Trung tâm Stimson, một chuyên gia được đánh giá cao ở Washington DC, đồng ý với quan điểm trên – thêm rằng điều quan trọng là hãy để bản thân xử lý những cảm xúc trước khi tiếp xúc với các thông tin đó. Ngoài ra, đôi khi có thể trao đổi, chia sẻ ý kiến cá nhân về vũ khí hạt nhân với gia đình và bạn bè một cách lành mạnh để có thể duy trì tâm lý vững vàng khi đối mặt với một cuộc khủng hoảng. “Tôi hy vọng”, bà nói thêm “rằng chúng ta sẽ duy trì được sự bình an trong lâu dài”. (T/H, NTD)